در ابتدای کار برای ساخت این جدول کدهای SQL زیر را در بانک اطلاعاتی خود وارد کنید:

کد:
CREATE TABLE online_count (
ip char(15) NOT NULL,
TMP timestamp(14),
PRIMARY KEY (ip)
);

واضح است که این کدها یک جدول به نام online_count با دو فیلد، یکی برای زمان و دیگری برای آدرس ip ایجاد می کند. بخش اصلی این اسکریپت به شکل زیر است:
کد:
<?php
$Host = “localhost”; //Host name
$User = “root”; // Username
$Mdp = “microrayaneh.com”; // Password
$Base = “test”; // Database Name

mysql_connect ( $Host , $User , $Mdp );

//Timeout in seconds
$TimeOut = 60;

$ip = getenv( “REMOTE_ADDR” );

$Requete = “DELETE FROM online_count WHERE TMP < now()”;
$Resultat = mysql_db_query( $Base , $Requete );
$Requete = “SELECT count(*) FROM online_count WHERE ip=’$ip’”;
$Resultat = mysql_db_query( $Base , $Requete );

while ( $T = @mysql_fetch_array( $Resultat ) ) {
$Compteur = $T["count(*)"];
}

if ( $Compteur ) {
$Requete = “UPDATE online_count SET TMP=TMP + $TimeOut WHERE ip=’$ip’”;
} else {
$Requete = “INSERT INTO online_count (ip, TMP) VALUES (‘$ip’, now()+ $TimeOut)”;
}

$Envoi = mysql_db_query( $Base , $Requete );

$Requete = “SELECT count(*) FROM online_count”;
$Envoi = mysql_db_query( $Base , $Requete );

while ( $T = @mysql_fetch_array( $Envoi ) ) {
$Compteur = $T["count(*)"];
}

echo $Compteur;
?>

خط ۲ تا ۵ پارامترهای اتصال به پایگاه داده است که باید مقدار دهی شوند (توضیحات جلوی پارامترها مشخص می کند هر کدام مربوط به چه هستند) روش کار این اسکریپت به این شرح است که ابتدا آدرس IP ماشین در متغیر ip ذخیره می شود(۱۲) چنانچه زمان رکورد شده در فیلد زمان، کمتر از زمان کنونی باشد، مشخصه آن آدرس پاک خواهد شد(۱۴-۱۵) بنابراین نگران افزایش حجم جدول نباشید.

البته توجه داشته باشید که زمان رکورد شده در فیلد، زمان کنونی بعلاوه پیش فرض ۶۰ ثانیه خواهد بود که بعنوان Timeout انتخاب شده و مقدار آن قابل تنظیم است. حال یک ساختار شرطی ایجاد می کنیم، چنانچه ip مربوط به همان ماشین قبلی بود رکوردهای ضبط شده را آپدیت می کنیم در غیر اینصورت یک مشخصه جدید در جدول ایجاد خواهد شد(۲۳-۲۷) در انتهای کار با شمردن تعداد ردیف های جدول با استفاده از حلقه While، تعداد کاربران آنلاین در آن زمان را نمایش می دهیم. علاوه بر این خودتان می توانید براحتی بخش هایی مضاف بر این، بدان اضافه کنید.

در مورد تابع mysql_fetch_array که بسیار پرکاربرد است بدانید که، این تابع عموما درون حلقه قرار می گیرد و کارش این است که با هربار تکرار حلقه، یک سطر از اطلاعات دریافت شده، به صورت یک آرایه در متغیر مربوط به آن (که در اینجا T است) ذخیره می شود. این روند تا آخرین سطر از اطلاعات درون جدول ادامه پیدا می کند.

۱- سرعت ، سرعت ، سرعتاولین باری که یک کد به زبان PHP نوشتم بر روی یک کامپیوتر Pentium 166Mhz بود بر روی سیستم عامل Linux و بههمراه Apache Web Server . بسیار برایم جالب بود که چقدر کد های من سریع اجرا می شوند . یعنی در آن موقع بااگر شما یک Windows NT بر روی آن می توانستید سوار کنید و به فرض که IIS هم بر روی آن بالا می آمد فکر کنماصلا وقت Serve کردن صفحات عادی html را نداشت چه برسد به اینکه بخواهد ASP را هم اجرا کند . علتش این استکه Microsoft از یک Technology در اجرا کردن کدهای زبان ASP استفاده می کند که در آن هر موقع شما تصمیم بهاستفاده از یک عنصر خارجی مانند VBScript, MSSQL, ODBC و خیلی چیزهای دیگر که در حقیقت از Engine هایخارجی استفاده می کنند دستور به آن Engine خارجی می دهد و جواب بدست آمده را بررسی و برای استفاده در اختیارادامه برنامه می گذارد . همین رفت و برگشت و اجرا کردن Engine های خارجی باعث کند شدن سرویس دهی می شود کهاین را شما به خوبی می توانید در استفاده از MSSQL به طرق مختلف احساس کنید . مثلا اگر شما خود MSSQL Extentions
برای استفاده از MSSQL استفاده کنید برای یک Query مشترک ۱.۸۸ ثانیه زمان تلف می شود و اگر همان را با استفادهاز ODBC اجرا نماﺋید زمانی در حدود ۹.۵۴ ثانیه تلف می شود که این خود نشان می دهد که ASP اینها را به تنهاﺋی اجراءنمی کند و از Engine های ویندوز استفاده می کند .

۲- استفاده بهینه از Memory
در IIS4 اگر شما در یک صفحه مثلا ۲۰ بار یک صفحه را Include کنید این صفحه ۲۰ بار در حافظه بارگذاری می شود و درحقیقت حافظه شما ۲۰ برابر زیادتر اشغال می شود . البته شنیدم که این مشکل در ویندوز ۲۰۰۰ و IIS5 حل شده استاما بازهم برای کسانی که ASP را مینویسند و می خواهند آنرا بر روی سرور های Hosting که دارای سیستم عامل NT
هستند اجرا کنند مشکل زا است و باعث کند شدن سیستم می شود و در Load بالا مسلما مشکل زا خواهد شد .
این مشکل به طور کلی در PHP وجود نداشته و ندارد و استفاده درست از Memory در هنگام اجرای یک کد باعث شده استکه صفحات در Load بالا نیز به خوبی قابل رٶیت باشند .

۳- خرج اضافی ندارید !
مثلا در ASP اگر بخواهید از امکاناتی نظیر Encryption یا File Uploading یا ارسال نامه توسط کد برنامه استفاده کنیدباید امکانات اضافی برای این کار خریداری کنید و نصب کنید تا این امکانات به IIS شما اضافه گردد . این در حالیست کهدر PHP همه اینها در هنگام Compile در نظر گرفته می شوند و همگی از امکانات Standard این زبان هستند و هیچ نصبیا خرج اضافی در کار نیست .

۴- MySQL بهترین انتخاب، بیشترین سرعتدر اینجا قصد ندارد به مقایسه MySQL و MSSQL بپردازم . اما به خاطر قدرت خارق العاده MySQL و سازگار بودن این
DBMS با زبان PHP به صورتیکه PHP اتصال به MySQL را به صورت دستورات Internally پشتیبانی می کند و حتی نیازبه نصب Module اضافی برای این کار نمی باشد ، از سرعت بسیار بالاﺋی در کار با SQL برخوردار است که شاید بعدا درمورد MySQL مقاله ای نوشتم .

۵- نزدیک بودن Syntax به ++C/C و Java
از آنجاﺋیکه اکثر برنامه نویسان از ++C/C استفاده کرده اند و بخاطر محبوب بودن بی حد Java معمولا با Syntax هایاین دو زبان اکثرا آشنا هستند . PHP هم اکثر Syntax های خود را شبیه به این زبانها انتخاب کرده است که برای یادگیریدوباره Syntax دستورات دچار مشکل نشوید که مسلما Microsoft اصلا برایش این مساﺋل مشکل حساب نمی شود .

۶- رفع ایرادات ، سریع ، بی دردسرتا حالا از Microsoft خواسته اید که ایرادی را در سیستمهای خود رفع کند ؟ مسلما اگر شرکت بزرگی مانند Boeing
نباشید حرف شما خیلی خریدار ندارد یا لااقل به این زودی ها به نتیجه نمی رسید .
OpenSource بودن PHP این امکان را به شما می دهد که شخصا اقدام به رفع مشکل کنید و آنرا برای دستندرکاران PHP
ارسال کنید و یا اینکه در Mailing List های عمومی PHP موضوع را مطرح کنید و خواهید دید که از سراسر دنیا برایرفع ایراد شما Patch ارسال می گردد .

۷- اجرا بر روی Platform های مختلفدرست است که خیلی از این ایرادات را Microsoft رفع خواهد کرد و Technology های جدیدتر اراﺋه خواهد کرد ( چهبسا این Net. که الان آمده همه را درست کرده باشد ) اما یک مشکل اساسی برای ASP وجود دارد و آن این است که
ASP بدون Windows یعنی هیچ ! بدلیل اینکه ASP نصفی از کدها را توسط Engine های ویندوز اجرا می کند که درسیستم عامل های دیگر خبری از آنها نیست . لذا ASP در سیستم عاملهای دیگر همیشه دارای ضعفهای بزرگی است .
اما PHP به دلیل آنکه توسط GNU C Compiler در همه Platform ها قابل Compile شدن است و از Engine های خاصهیچ سیستم عاملی برای اجرای کدها استفاده نمی کند قابلیت اجرا بر روی تعدا زیادی از OS ها را داراست که این یکمزیت برای برنامه نویس ها محسوب می شود

یک توصیح قبل از شروع:

همانطور که جلسه قبل گفتم برای PHP، انواع داده مهم نیست. این به این معنی نیست که PHP اصلا نوع داده ندارد. PHP از نوع داده های زیر استفاده می کند:

Float، Integer، String، double، array، Boolean و …

اما نیازی به استفاده از این نوع متغیرها را در طراحی وب ندارید. یک توضیح بعد از شروع! بحث این جلسه شاید یک مقدار خسته کننده باشد. امیدوارم زیاد بد و بیرا بهم نگین! به امید خدا از جلسه بعد دستورات شرطی را با هم شروع می کنیم (به این میگن وعده سر خرمن!!!). . اما بحث امروز:

معرفی اپراتورهای منطقی: اپراتورهای منطقی در تمام مکانهایی که با متغیرهای Boolean سروکار دارید می توانند استفاده شوند. بدیهی است که پاسخ نیز یک پاسخ Boolean خواهد بود. لیست کامل اپراتورهای Boolean در زیر آمده است:
Example
Name
Result

$a and $b
And
TRUE if both $a and $b are TRUE.

$a or $b
Or
TRUE if either $a or $b is TRUE.

$a xor $b
Xor
TRUE if either $a or $b is TRUE, but not both.

! $a
Not
TRUE if $a is not TRUE.

$a && $b
And
TRUE if both $a and $b are TRUE.

$a || $b
Or
TRUE if either $a or $b is TRUE.

چند تابع رشته ای جالب: شاید بد نباشد که چند تابع که عملیات رشته ها (strings) را بر عهده دارند، برایتان معرفی کنم:

الف) string substr ( string string, int start [, int length])

این تابع بخشی از یک رشته را بر می گرداند. آرگومان اول رشته ای است که عملیات بر روی آن انجام می گردد. آرگومان دوم موقعیت کاراکتری است که عملیات از آن آغاز می گردد. آرگومان سوم تعداد کاراکترهایی است که از شروع باید مورد بررسی قرار گیرد. مثالهای زیر از PHP Manual انتخاب شده اند. به آنها توجه کنید:

<?php
$rest = substr(“abcdef”, 1); // returns “bcdef”
$rest = substr(“abcdef”, 1, 3); // returns “bcd”
$rest = substr(“abcdef”, 0, 4); // returns “abcd”
$rest = substr(“abcdef”, 0, 8); // returns “abcdef”

// Accessing via curly braces is another option
$string = ‘abcdef’;
echo $string{0}; // returns a
echo $string{3}; // returns d
$rest = substr(“abcdef”, -1); // returns “f”
$rest = substr(“abcdef”, -2); // returns “ef”
$rest = substr(“abcdef”, -3, 1); // returns “d”
$rest = substr(“abcdef”, 0, -1); // returns “abcde”
$rest = substr(“abcdef”, 2, -1); // returns “cde”
$rest = substr(“abcdef”, 4, -4); // returns “”
$rest = substr(“abcdef”, -3, -1); // returns “de”
?>

ب) int substr_count ( string haystack, string needle) تعداد تکرار یک string را در یک string دیگر شمارش می کند. آرگومان اول، رشته مرجع و آرگومان دوم، رشته جستجو شونده است. نتیجه تابع یک عدد است. به مثال زیر توجه کنید:

<?php
echo substr_count(“This is a test”, “is”); // prints out 2
?>

ج) string substr_replace ( string string, string replacement, int start [, int length]) این تابع می تواند یک رشته را جایگزین یک رشته دیگر نماید. آرگومان اول رشته مرجع، آرگومان دوم رشته جایگزین، آرگومان سوم شروع جایگزینی و آرگومان آخر شماره کاراکتر انتهایی است. به مثال زیر توجه کنید:

<?php
$var = ‘ABCDEFGH:/MNRPQR/’;
echo “Original: $var<hr />\n”;
/* These two examples replace all of $var with ‘bob’. */
echo substr_replace($var, ‘bob’, 0) . “<br />\n”;
echo substr_replace($var, ‘bob’, 0, strlen($var)) . “<br />\n”;
/* Insert ‘bob’ right at the beginning of $var. */
echo substr_replace($var, ‘bob’, 0, 0) . “<br />\n”;
/* These next two replace ‘MNRPQR’ in $var with ‘bob’. */
echo substr_replace($var, ‘bob’, 10, -1) . “<br />\n”;
echo substr_replace($var, ‘bob’, -7, -1) . “<br />\n”;
/* Delete ‘MNRPQR’ from $var. */
echo substr_replace($var, ”, 10, -1) . “<br />\n”;
?>

د) int strlen ( string str) طول متغیر را بر می گرداند. به مثال زیر توجه کنید:

<?php
$str = ‘abcdef’;
echo strlen($str); // 6
$str = ‘ ab cd ‘;
echo strlen($str); // 7
?>

سعی خواهیم کرد از جلسه بعد دستورات شرطی را آغاز کنیم تا بتوانیم برنامه نویسی جدی تری را ادامه دهیم.

موفق باشید

توضیحات برنامه نویس در حین برنامه نویسی (Comments )

مانند تمام زبانهای برنامه نویسی دیگر، می توانید توضیحات خود را برای آسان کردن رجوع های بعدی در PHP داشته باشید. به این منظور می توانید از // یا # برای بازداشتن PHP از انجام پردازش بر روی متن روبروی آن استفاده کنید. اگر می خواهید بیش از یک خط را زیر پوشش Comment خود قرار دهید، آن را در بین علامتهای /* */ قرار دهید.

<?php
// This line will not be parsed in PHP
# This line will not be parsed in PHP like the line above
/* Line number1: These 3 lines will not either!
Line number2
Line number3: End of comment */
?>

عملگرهای ریاضی در PHP

عملگرهای ریاضی در PHP طبق جدول زیر می باشند.
مثال
نام
عملگر

$a + $b
جمع
+

$a – $b
تفریق
-

$a * $b
ضرب
*

$a / $b
تقسیم
/

$a % $b
باقیمانده
%

توجه: همانند زبانهایی مانند C در اینجا هم می توانیم از عملگرهای پیشوندی مانند $a+=$b یا $a++ استفاده نماییم.

عملگرهای رشته ای در PHP

یک عملگر رشته ای مهم در PHP وجود دارد و آن نقطه (.) می باشد. این عملگر باعث به هم چسبیدن دو رشته مجزا می گردد.

توجه: از عبارت .= می توانید استفاده نمایید.

متغیرها در PHP

در زبان PHP باید قبل از هر متغیر یک علامت $ قرار دهید. در واقع PHP از روی علامت $ تشخیص می دهد که متغیرهای برنامه شما کدامند.

اگر تاکنون با زبانهای برنامه نویسی مانند C، C++، Pascal و مانند اینها کار می کرده اید، احتمالا انتظار دارید انواع مختلف متغیرها اعم از Integer، Real، Float و غیره را برایتان معرفی کنم. اما احتمالا خوشحال خواهید شد که بدانید نوع متغیرها برای PHP اهمیت ندارد. کافیست متغیری را نامگذاری کنید و سپس هر مقدار، از هر نوع و به هر اندازه که می خواهید در آن قرار دهید. سوالی که پیش خواهد آمد احتمالا “نحوه عمل PHP با این متغیرهای همه منظوره” است.

قبل از اینکه به مثال برسیم باید توجه شما را به دو نکته جلب کنم:

۱- متغیرها در PHP نسبت به کوچکی و بزرگی حساسیت دارند (Case Sensitive ). یعنی به عنوان مثال متغیرهای my_var و My_Var و MY_VAR از نظر زبان PHP با هم متفاوت هستند.

۲- متغیرها می توانند نامهایی با حروف کوچک و بزرگ انگلیسی و همینطور Underscore (خط فاصله پایین) را اخذ نمایند. استفاده از اعداد به شرطیکه اولین حرف متغیر نباشند نیز مجاز است. (یعنی مثلا $s12 و $S_1 به عنوان نام متغیر مجاز است اما $۱s2 مجاز نمی باشد.) به شما به عنوان یک برنامه نویس که به تازگی شروع به کار با PHP نموده است پیشنهاد می کنم که از استفاده از Underscoreها نیز در ابتدای نام متغیرهای خود اجتناب ورزید. بعدها خواهیم دید که بسیاری از متغیرهایی که PHP خود از آنها استفاده می کند دارای Underscore در ابتدایشان می باشد.

حالا به مثال زیر توجه کنید:
<?php
$a=4;
$b=23;
$c=”20hi! “;
$d=”world 26″;
$D=650.25; //It is different from $d
echo($D);//650.25
echo(“<br>”);
echo($d);//world 26
echo(“<br>”);
echo($a+$b); //27
echo(“<br>”);
echo($b+$c);//43
echo(“<br>”);
echo($c+$d);//20
echo(“<br>”);
echo($c.$d);//20hi! world 26
echo(“<br>”);
echo($a.$c.$d);//420hi! world 26
echo(“<br>”);
$c.=$d;
echo($c);//20hi! world 26
echo(“<br>”);
echo($d);//world 26
?>

خروجی برنامه بصورت زیر خواهد بود:

همانطور که از مثال بالا هم متوجه می شوید، در صورتیکه عددی را بصورت عادی و بدون علامت نقل قول (” “) به یک متغیر نسبت می دهیم، PHP می تواند با آن هم بصورت عدد و هم بصورت رشته برخورد نماید. در صورتیکه یک مقدار را در داخل ” ” قرار دهیم، اگر در ابتدای آن یک عدد وجود داشته باشد، PHP می تواند در مقابل عملگرهای ریاضی با آن عددها همچون اعداد عادی برخورد نماید و در مقابل عملگرهای رشته ای به عنوان رشته.

در این دو جلسه با هم آموختیم که چگونه یک کد ساده PHP را بسازیم و چگونه با متغیرها در PHP برخورد نماییم. در جلسه های آینده موارد بیشتری از چگونگی برنامه نویسی با PHP به شما خواهم آموخت.

اگر نیازی به توضیح بیشتر در هر موردی از این مقاله داشتید، به من email بزنید (siamak_j_2000@yahoo.com) تا یا بصورت یک email خصوصی و یا در قالب یک مقاله پاسخ شما را بدهم.
موفق باشید h biranvand

PHP یک زبان برنامه نویسی با کد باز (Open-Source) است که اگرچه در ابتدا صرفا جهت برنامه نویسی تحت وب تولید شد، امروزه کارآییهای فراوانی پیدا کرده است. PHP یک زبان تحت سرور است (Server-Side) که طبیعتا برای اجرا نیاز به یک برنامه سرویس دهنده وب (Web Server) دارد.

کسانیکه مانند خود من قبلا با PERL کار کرده اند و حالا قصد دارند با PHP کار کنند، احتمالا مثل من در ابتدا به مشکلاتی بر خواهند خورد اما مطمئن باشید که PHP را سریع خواهید آموخت. آنچه به نظر من از خصوصیات خوب PHP بشمار می آید آن است که با وجود شباهت PHP با PERL، PHP پیچیدگیهای PERL را کمتر دارا می باشد. هرچند که قدرت PERL بر روی متن ها غیر قابل انکار است اما فراموش نکنید که PHP را صرفا برای محیط وب ساخته اند پس به اندازه کافی ( و حتی بیش از حد کافی ) امکانات کار با stringها را به شما ارائه خواهد کرد. فکر می کنم مقدمه چینی بیش از این هم حوصله شما را سر می برد و هم من را از موضوع دور می کند پس بر می گردیم به PHP.

برای شروع کار با PHP چه نیاز داریم؟

PHP برای اجرا نیاز به یک Web-Server دارد. دم دست ترین Web-Server برای شما احتمالا IIS خواهد بود، چرا که با استفاده از سی دی Windows قابل نصب است. نمی خواهم در این مقاله به شرح نصب IIS (یا وب سرورهای دیگر) بپردازم اما اگر نیاز به شرح آن دارید لطفا با من تماس بگیرید تا بطور مفصل آن را شرح دهم (آدرس پست الکترونیکی من در انتهای این مقاله آمده است). برای کسانیکه بقول یکی از دوستان من، “مرام Open Source” گلوی آنها را می فشارد شاید بهتر باشد از Apache به عنوان Web-Server استفاده کنند. (البته اگر از حق هم نگذریم Apache خیلی از IISبهتره!!!)

اگر Web-Server مورد علاقه شما به درستی بر روی دستگاه شما نصب شده است، حالا نیاز دارید که PHP را بر روی آن نصب کنید. برای بدست آوردن کد PHP از آدرس http://www.php.net/downloads.php استفاده کنید.

طبیعتا برای مشاهده نتیجه اجرای فایلهای PHP نیاز به یک مرورگر وب (Web Browser) دارید که مسلما رایجترین آن Internet Explorer است. برای درست کردن هر فایل PHP هم نیاز به یک ویرایشگر ساده متنی دارید (مثلا Word pad یا Note pad ) توجه کنید که از ویرایشگرهای حرفه ای مانند Microsoft Word نمی توانید استفاده کنید زیرا این ویرایشگرها از کاراکترهای پنهانی فراوانی استفاده می کنند که در هنگام ذخیره فایل متنی این کاراکترها هم ذخیره خواهند شد که باعث عدم اجرای دستورات PHP می شوند. با هم یک کد ساده PHP بنویسیم.
حالا می خواهیم اولین کد PHP را با هم درست کنیم. ویرایشگر متن را باز کنید (مثلا Word pad) و در آن چنین بنویسید:

<?php
echo (“Hi! I am the first PHP script you have made!”);
?>

حالا فایلتان را با عنوان ۱st.php و در Web Server Local Folder ذخیره نمایید (اگر از IIS استفاده می کنید این فولدر در درایوی که Windows را در آن نصب کرده اید، با نام Inetpub وجود دارد. در داخل آن فولدر دیگری به نام wwwroot وجود دارد که باید فایلتان را در آن بریزید.)

حالا مرورگر وب خود را باز کنید (مثلا Internet Explorer) و در قسمت آدرس آن ابتدا //:http و سپس نام کامپیوتر خود و یا آدرس IP آن را تایپ نمایید (نام کامیوتر را در Control panel/System/Network Identification و IP را در صورتیکه تعیین کرده باشید در قسمت Command Prompt و با اجرای دستور ipconfig می توانید مشاهده کنید) و پس از یک Backslash (/) نام فایل (۱st.php) را تایپ نموده و Enter را بزنید. بعنوان مثال نام کامپیوتر من siamak است. پس باید در قسمت آدرس مرورگرم خط زیر را بنویسم:

http://siamak/1st.php

اگر همه چیز را تا اینجا درست انجام داده باشید، متن زیر در مرورگرتان پدیدار می شود:

همانطور که احتمالا متوجه شدید، باید کد PHP خود را در داخل تگ <?php ?> قرار دهید. البته می توانید از روشهای دیگر نیز استفاده کنید اما متداولترین روش همین است.

دستور ()echo در PHP وظیفه چاپ در خروجی را بر عهده دارد.
می توانستیم همین کد را با کمک تگهای HTML و بصورت زیر نیز بنویسیم:

<html>
<body>
<?php
echo (“Hi! I am the first PHP script you have made!”);
?>
</body>
</html>

در هر صورت خروجی برنامه به همان صورت که گفتیم خواهد بود. خوب برای جلسه اول کافیست! اگر نیازی به توضیح بیشتر در هر موردی از این مقاله داشتید، به من email بزنید (siamak_j_2000@yahoo.com)

تا یا بصورت یک email خصوصی و یا در قالب یک مقاله پاسخ شما را بدهم.
موفق باشید h biranvand

تابع ()Mail برای ارسال نامه‌ها از اطلاعات موجود در فایل php.ini استفاده می‌کند و در اکثر موارد کار با مقادر پیش فرض این اطلاعات باعث عمل نکردن تابع می شود. این اطلاعات در سه قسمت وجود دارند (توجه داشته باشید که دو مورد اول برای سیستم‌های مایکروسافتی و مورد آخر برای کار با سیستم‌های یونیکسی است):

SMTP: آدرس میزبان SMTP را مشخص می‌کند. این آدرس هم می‌تواند یک آدرس کامل باشد و هم یک آدرس IP. این تنظیم فقط در سیستمهای مایکروسافتی مورد استفاده قرار می‌گیرد.

sendmail_from: مشخص می‌کند که این نامه از طرف چه کسی فرستاده شده است. این قسمت هم فقط در سیستم‌های مایکروسافتی کار می‌کند.

sendmail_path: مسیر کامل برنامه اجرایی email را مشخص می‌کند و این برنامه هنگام فرستادن email استفاده می‌شود. این قسمت مخصوص سیستمهای یونیکسی است.

تابع ()Mail بصورت زیر تعریف شده است:

پارامترهای این تابع:

تایع فوق یک ایمیل به آدرس مشخص شده می‌فرستد و در صورت موفقیت مقدار TRUE و غیر این صورت مقدار FALSE را برمی‌گرداند.

پارامتر recipient می‌تواند هم حاوی یک آدرس باشد و هم یک لیست از آدرسها که با کاما از هم جدا شده‌اند. اگر شما می‌خواهید تا از header های اضافی برای ارسال نامه خود استفاده کنید مثلا از CC یا BCC این عبارات باید در پارامتر extra_headers قرار داده شوند. توجه داشته باشید که این تابع به هیچ عنوان مشخص نمی‌کند که آیا نامه به مقصد رسیده است یا خیر. در صورت کامل نبودن هر یک از موارد اجباری تابع فوق، این تابع عمل نخواهد کرد. این تابع از نسخه ۳ در PHP موجود است.

مثال زیر نحوه استفاده از این تابع را نمایش می‌دهد:

/* When the following code was executed, i received this email:
*
* From: Apache httpd
* To: amirsaied@hotmail.com
* Subject: This is a test
* Date: Thu, 4 Mar 2004 16:33:17 -0700
*
* Hi there,
*
* This is a test message. please disregard.

$address = 'amirsaied@hotmail.com';
$subject= 'This is a test';
$message= 'Hi there,

This is a test message. please disregard.';
mail($address, $subject, $message);

• گرفتن اطلاعات کاربر هنگام ثبت نام و ذخیره آن در MySQL
• ساختن یک کلمه عبور به طور تصادفی و تبدیل آن به کد رمز در دیتابیس
• تائید ایمیل کاربر هنگام ثبت نام قبل از اولین ورود
• دستورات ابتدایی کار با فرم‌ها در PHP
• به کار گیری تابع Mail در PHP و نحوه ارسال ایمیل توسط آن

لازم است یادآوری کنم که کدهای موجود در برنامه به صورت بسیار ساده نوشته شده‌اند و امکان دارد که بر حسب سیستم عامل و یا نسخه PHP که بر روی سیستم شما می‌باشد اجرا نشوند. چنانچه با این مشکل برخورد کردید، عیب را در نحوه نصب PHP و یا سیستم عامل خود جستجو کنید.

چنانچه با PHP و برنامه‌نویسی تحت وب و نیز طراحی صفحات و بانک اطلاعاتی به صورت ابتدایی آشنایی ندارید توصیه می‌کنم که این مقاله را دنبال نکنید. کلیه فایل‌های مورد نیاز در انتهای مقاله به صورت فشرده شده موجود می‌باشند. قبل از ادامه مقاله توصیه می‌کنم که حتما آن ها را دانلود کرده و در ویرایشگرهای خود باز کنید. ویرایشگر مورد استفاده من Notepad می‌باشد.

ساختن بانک اطلاعاتی (Database):
در این مرحله به ساخت یک بانک اطلاعاتی برای سیستم عضویت می‌پردازیم. ممکن است شما از phpMyAdmin و یا سایر برنامه‌های مرتبط با MySQL استفاده کنید ولی من از PHPMyAdmin به خاطر سهولت و همچنین فراگیر بودن آن در اکثر میزبانهای (Host) کاربران ایرانی، استفاده می‌کنم.

جهت این کار ابتدا یک بانک اطلاعاتی با نام دلخواه بسازید و سپس برای ایجاد جداول و مقداردهی اولیه در قسمت Query Window کد زیر را وارد کنید:

CREATE TABLE users (
userid int(25) NOT NULL auto_increment,
first_name varchar(25) NOT NULL default '',
last_name varchar(25) NOT NULL default '',
email_address varchar(25) NOT NULL default '',
username varchar(25) NOT NULL default '',
password varchar(255) NOT NULL default '',
info text NOT NULL,
user_level enum('0','1','2','3') NOT NULL default '0',
signup_date datetime NOT NULL default '0000−۰۰−۰۰ ۰۰:۰۰:۰۰',
last_login datetime NOT NULL default '0000−۰۰−۰۰ ۰۰:۰۰:۰۰',
activated enum('0','1') NOT NULL default '0',
PRIMARY KEY (userid) ) TYPE=MyISAM COMMENT='Membership Information';

sql.txt

لازم به یادآوری است که چنانچه برنامه نویس حرفه‌ای می‌باشید و یا در زمینه بانک‌های اطلاعاتی سر رشته دارید، ممکن است از شیوه آرایش جدول‌ها در این بانک اطلاعاتی خوشتان نیاید که در اینصورت میتوانید به دلخواه آن را تغییر دهید. شیوه جدول‌بندی و آرایش جدول‌ها در این مقاله به شیوه معمولی می‌باشد.

حال که بانک اطلاعاتی مورد نیاز ایجاد شد به سراغ گرفتن اطلاعات از کاربر و ذخیره آن در بانک اطلاعاتی می‌رویم.

ثبت نام کاربر:
شما می‌توانید با HTML یک فرم ساده ایجاد کنید. این کار به راحتی توسط نرم‌افزارهایی نظیر Front Page و یا DreamWeaver قابل انجام است ولی من یک کد آماده با نام login_from.htm برای شما آماده کرده‌ام که می‌توانید از آن استفاده کنید. شما می‌توانید با سلیقه خود طرح و شکل آن را عوض کنید. چنانچه خواستید شکل فرم را عوض کنید این نکته توجه داشته باشید که نام فیلدهای فرم به صورت زیر باشد: first_name ،last_name ،email_address ،username و info.

چنانچه فرم نمونه را تغییر نمی‌دهید تمام نام‌ها برای هر فیلد درست انتخاب شده‌اند و نیازی به تغییر آنها نیست. لازم به یادآوری است که خاصیت action فرم باید به مسیر درستی (در اینجا register.php) برای فرستادن اطلاعات اشاره کند.

اکنون فایل register.php را باز کنید. به ظاهر کد پیچیده‌ای است. اماعجله نکنید! در ادامه درباره ساختار کدها و طرز کار هریک از آن‌ها صحبت خواهد شد. اگر به توضیحاتی که در درون کدها نوشته شده است توجه کنید درک آن بسیار ساده و قابل فهم خواهد بود. حال به توضیح برنامه می‌پردازیم:

<?php
 include 'db.php';
?>

این خط فایل db.php که حاوی کدهای لازم برای ارتباط با بانک اطلاعاتی می‌باشد را در بدنه اصلی برنامه فراخوانی می‌کند. باز هم این نکته را یادآوری می‌کنم که چنانچه اطلاعات زیادی درباره بانک‌های اطلاعاتی و نحوه برنامه نویسی آنها ندارید، حتما آموخته‌های خود را تکمیل کنید تا فهم و درک مطلب برای شما آسانتر شود. من یک نمونه اتصال به بانک اطلاعاتی را که در db.php نوشته شده در زیر آورده‌ام. اگر جزو کاربران حرفه‌ای PHP هستید تغییرات دلخواه و یا حتی جدید را می‌توانید در db.php انجام دهید:

<?php
 $dbhost = "localhost"; // database host
 $dbuser = "db_username"; // database username
 $dbpassword = "db_password"; // database password
 $db2use = "db_name"; // name of database

 $conn = @mysql_pconnect($dbhost,$dbuser,$dbpassword)
 or die("Connection failed: Please try later.");
 $db = @mysql_select_db ($db2use,$conn) or die(Error:.mysql_error());
?>

در مورد کد بالا به نکات زیر توجه کنید:

• مقدار dbhost$ در بیشتر موارد localhost می‌باشد. اما چنانچه غیر از این بود با سرویس پشتیبان سرورتان تماس بگیرید.
• dbuser$ نام کاربری بانک اطلاعاتی شما می‌باشد.
• dbpassword$ کلمه عبور بانک اطلاعاتی شما می‌باشد.
• db2use$ نام دیتابیس (بانک اطلاعاتی) مورد استفاده شما می‌باشد.

برای اتصال به بانک اطلاعاتی از یک mysql_pconnect استفاده کردیم که وظیفه ارتباط دائمی را تا پایان برنامه به عهده داشته دارد. این کار باعث صرفه جویی در زمان اجرای برنامه می‌شود ولی این نکته حائز اهمیت است که استفاده از یک ارتباط دائمی در بعضی موارد ممکن است به سود شما نباشد و باعث ایجاد بار اضافی بر روی سرور شما شود. سایر دستورات مربوط به بالا واضح است و احتیاج به توضیح ندارند. حال به ادامه توضیحات می پردازیم:

// Define post fields into simple variables
 $first_name = $_POST['first_name'];
 $last_name = $_POST['last_name'];
 $email_address = $_POST['email_address'];
 $username = $_POST['username'];
 $info = $_POST['info'];

// Let's strip some slashes in case the user entered any escaped characters
 $first_name = stripslashes($first_name);
 $last_name = stripslashes($last_name);
 $email_address = stripslashes($email_address);
 $username = stripslashes($username);
 $info = stripslashes($info);

همانطور که از توضیح اول کد مشخص است، اطلاعات فرستاده شده از طریق فرم در متغیرهایی ذخیره می‌شود. این عمل با استفاده از متد []POST_$ انجام می‌شود. در قسمت بعد از تابع ( )stripslashes استفاده کرده‌ایم. تابع یاد شده \ (اسلش)های موجود قبل از ‘ و ” که PHP به طور خودکار به آنها اضافه می کند را حذف می‌کند. این عمل به خاطر این است که امکان دارد ما اطلاعاتی که توسط کاربر ثبت می شود را دوباره نمایش دهیم. وجود اسلش هنگام فراخوانی اطلاعات از بانک اطلاعاتی موجب بروز خطای دستوری می‌شود. این قسمت بیشتر در مورد اطلاعاتی است که از فیلد Infromation about you کاربرد دارد زیرا کاربر می‌تواند هر آنچه را که می‌خواهد در آن بنویسد.

برای چک کردن اینکه ایمیل درست وارد شده باشد یعنی حاوی @ و . باشد، دستورهای جاوا اسکریپتی بسیاری است که به دلیل پیچیده شدن موضوع آن را به خودتان واگذار میکنیم. حال نوبت به کنترل اطلاعاتی است که کاربر ارسال کرده است:

// Do some error checking on the form posted fields
 if((!$first_name) || (!$last_name) || (!$email_address) || (!$username)) {
   echo 'You did not submit the following required information! <br />';

 if (!$first_name) {
   echo "First Name is a required field. Please enter it below.<br />";
 }

 if (!$last_name) {
   echo "Last Name is a required field. Please enter it below.<br />";
 }

 if (!$email_address) {
   echo "Email Address is a required field. Please enter it below.<br />";
 }

 if (!$username) {
   echo "Desired Username is a required field. Please enter it below.<br />";
 }

 include 'join_form.html'; // Show the form again!

 /* End the error checking and if everything is ok, we'll move on to
 creating the user account */

 exit(); // if the error checking has failed, we'll exit the script!
}

این قسمت بسیار ساده است. شرط اول کنترل میکند که همه فیلدها پر شده باشند. این کار بوسیله عملگر منطقی “یا” “||” انجام می‌شود. چنانچه یکی از فیلدها خالی باشد، پیغام‌های خطای متناظر با آن با آن فیلد بر روی صفحه نشان داده خواهد شد. چنانچه همه فیلدها پر شده باشند و فیلد خالی موجود نباشد کنترل متغیرها متوقف شده و از بلاک شرط با دستور ()exit خارج می شویم. قسمت بعد کنترل اینکه نام کاربری و ایمیل شما قبلا در بانک اطلاعاتی ذخیره نشده باشد:

 $sql_email_check = mysql_query("SELECT email_address FROM users WHERE
 email_address='$email_address'");
 $sql_username_check = mysql_query("SELECT username FROM users WHERE
 username='$username'");
 $email_check = mysql_num_rows($sql_email_check);
 $username_check = mysql_num_rows($sql_username_check);

 if (($email_check > 0) || ($username_check > 0)) {
  echo "Please fix the following errors: <br />";

   if ($email_check > 0) {
     echo "<strong>Your email address has already been used by
           another member in our database. Please submit a different
           Email address!<br />";

     unset($email_address);
   }

   if ($username_check > 0) {
     echo "The username you have selected has already been used by
           another member in our database. Please choose a different
           Username!<br />";

     unset($username);
   }

   include 'join_form.html'; // Show the form again!

   exit(); // exit the script so that we do not create this account!
 }

دستورات بالا برای آنهایی که در حد متوسط از بانک‌های اطلاعاتی سر رشته دارند بسیار ساده است. چنانچه نام کاربری و یا ایمیل قبلا ثبت شده باشد مقدار () mysql_num_rows برابر صفر نمی‌شود و پیغام‌های متناظر با کنترل نام کاربری و یا ایمیل برای کاربر نشان داده می‌شود و روند ثبت نام قطع شده و پیغام مورد نظر چاپ می شود و در زیر آن دوباره فرم ثبت نام نشان داده می‌شود. حتما تا به حال با این موضوع در سایت های بزرگ برخورد کرده‌اید که چنانچه هر کدام از فیلدها به نحوی اشتباه پر شده باشند و یا نام کاربری قبلا ثبت شده باشد صفحه فرم با اطلاعاتی که کاربر هنگام ورود پر کرده تکمیل شده و قسمت مشکل دار با پیغام خطا به رنگ قرمز نمایش داده می‌شود. برای ساختن چنین روندی به برنامه نویسی پیشرفته و بکارگیری اسکریپت‌های مختلفی نیاز داریم که از سطح متوسط این مقاله خارج است.

function makeRandomPassword() {
 $salt = "abchefghjkmnpqrstuvwxyz0123456789";
 srand((double)microtime()*1000000);
 $i = 0;

 while ($i <= 7) {
   $num = rand() % 33;
   $tmp = substr($salt, $num, 1);
   $pass = $pass . $tmp;
   $i++;
 }

 return $pass;
}

$random_password = makeRandomPassword();
$db_password = md5($random_password);

کار این تابع ایجاد یک کلمه عبور تصادفی و تبدیل آن به فرمت md5 است. اینکه چرا کاربر اجازه ندارد که خودش کلمه عبور را انتخاب کند دلایلی دارد. یکی از آن دلایل این است که کلمه عبور ساخته شده به ایمیل کاربر فرستاده می‌شود و این به ما در راستای اینکه آیا ایمیل ثبت شده توسط کاربر ایمیل معتبری می‌باشد کمک می‌کند. به عبارتی چنانچه ایمیل فرد معتبر باشد کاربر با رفتن به ایمیل پسورد خود را دریافت می‌کند. و دلیل دیگر اینکه باایجاد یک کلمه عبور تصادفی و همچنین تبدیل آن به md5 امنیت کلمه عبور بسار بالا می‌رود و به سادگی توسط هکرها قابل شناسایی نیست.

// Enter info into the Database.
 $info2 = htmlspecialchars($info);
 $sql = mysql_query("INSERT INTO users (first_name, last_name,
 email_address, username, password, info, signup_date)
 VALUES('$first_name', '$last_name', '$email_address',
 '$username', '$db_password', '$info2', now())") or die (mysql_error());

 if (!$sql) {
   echo 'There has been an error creating your account. Please
   contact the  webmaster.';
 }
 else {
   $userid = mysql_insert_id();

   // Let's mail the user!
   $subject = "Your Membership at MyWebsite!";
   $message = "Dear $first_name $last_name,
   Thank you for registering at our website, http://www.mydomain.com!
   You are two steps away from logging in and accessing our exclusive members
   area. To activate your membership, please click here:

http://www.mydomain.com/activate.php?id=$userid&code=$db_password

   Once you activate your memebership, you will be able to login with the
   following information:
   Username: $username
   Password: $random_password
   Thanks!
   The Webmaster
   This is an automated response, please do not reply!";

   mail($email_address, $subject, $message,
   "From: MyDomain Webmaster< admin@mydomain.com>");

   echo 'Your membership information has been mailed to your email address!
   Please check it and follow the directions!';
 }
?>

همانطور که از توضیحات بر می‌آید، این قسمت جهت ثبت در بانک اطلاعاتی و فرستادن اطلاعات از قببیل پسورد و همچنین لینک فعال سازی به کاربر می‌باشد. اما تابع ( )htmlspecialchars چه کاری انجام می‌دهد؟ این تابع تگهای html را به کدهای مربوطه تغییر می‌دهد برای مثال:

$new = htmlspecialchars("<a href='test'>Test</a>", ENT_QUOTES);
echo $new;  // <a href='test'>Test</a>

این کار باعث می‌شود که کاراکترهایی نظیر < > ‘ به همین صورت در بانک اطلاعاتی ذخیره نشوند و باعث بروز خطاهای دستوری هنگام فراخوانی آنها توسط PHP نشوند.

در قسمت بعد اطلاعاتی که پس از گذراندن از مراحل مختلف آماده ذخیره شدن در بانک اطلاعاتی هستند به وسیله دستورINSERT در بانک اطلاعاتی ثبت می‌شوند. چنانچه مشکلی در بانک اطلاعاتی وجود نداشته باشد، مرحله بعدی آن که فرستادن ایمیل به کاربر می‌باشد اجرا می‌شود. فرستادن ایمیل توسط تابع ()mail انجام می‌شود. روش‌های استفاده از تابع ()mail بسیار است که با مراجعه به help برنامه PHP می‌توانید آنها را مشاهده کنید. در این جا ساده‌ترین روش برای اینکار انتخاب شده است. کاربر در قسمت پیام ایمیل چیزی شبیه به آنچه در زیر آمده است مشاهده می‌کند:

From: MyDomain Webmaster
To: you@email.com
Subject: Your Membership at MyWebsite!

Dear boy from sun,
Thank you for registering at our website, http://www.mydomain.com!
You are two steps away from logging in and accessing our exclusive members area.
To activate your membership, please click here:

http://www.mydomain.com/activate.php?id=3&cod=37ec82769e837c2f853450

Once you activate your memebership, you will be able to login with the
following information:
Username: myusername
Password: msxsag4h

Thanks!
The Webmaster
This is an automated response, please do not reply!

مرحله بعد به روز رسانی پایگاه داده هنگامی که کاربر ایمیل خود را چک کرده و بر روی لینک معتبر سازی کلیک کرده است، می‌باشد. کد زیر در فایل activate.php ذخیره شده است:

<?
 /* Account activation script */
 include 'db.php';
 $userid = $_REQUEST['id'];
 $code = $_REQUEST['code'];
 $sql = mysql_query("UPDATE users SET activated='1' WHERE userid='$userid'
 AND password='$code'");
 $sql_doublecheck = mysql_query("SELECT * FROM users WHERE userid='$userid'
 AND password='$code' AND activated='1'");
 $doublecheck = mysql_num_rows($sql_doublecheck);

 if ($doublecheck == 0) {
   echo "<font color=red>Your account could not be activated!</font>";
 } elseif ($doublecheck > 0) {
   echo "Your account has been activated! You may login below!<br />";
   include 'login_form.html';
 }
?>

خط اول فراخوانی فایل db.php برای برقراری ارتباط با بانک اطلاعاتی می‌باشد. پس از گرفتن اطلاعات خواسته شده از طریق لینک فعال سازی، برنامه ابتدا مقدار activate کاربر را در صورت صحت اطلاعات ارسالی برابر با ۱ قرار می‌دهد و در بانک اطلاعاتی ذخیره می‌کند و چنانچه این عمل با موفقیت انجام شد دوباره کنترل میکند که آیا فعال سازی نام کاربری درست انجام گرفته است یا خیر. چنانچه این قسمت بدون خطا اجرا شود، صفحه ورود کاربر در صفحه ظاهر می‌شود.

در مقاله بعدی چگونگی ورود کاربر بعد از تائید نام کاربری و کلمه عبور را بررسی می‌کنیم.